Beatrix kontra Johnny Mo i Crazy 88: przestrzeń walki

Walka Beatrix z Johnnym Mo i Crazy 88 zmienia Dom Błękitnych Liści w przestrzeń zbiorowego starcia. Bohaterka musi stawić czoła przeciwnikom zajmującym parkiet, wchodzącym po schodach i walczącym o wyższe poziomy. Jej cel znajduje się na końcu tej konfrontacji: przełamać ochronę O-Ren Ishii i dotrzeć do niej.

Sekwencja dzieli to wyzwanie na etapy. Presja ze strony grupy przeplata się z bardziej skupionymi starciami, w tym z walką z Johnnym Mo, granym przez Gordona Liu. Każda zmiana miejsca wpływa na możliwości poruszania się i pozwala odświeżyć zagrożenie bez opuszczania restauracji.

Montaż i zmiany wizualne porządkują akcję, która ze względu na liczbę uczestników mogłaby być trudna do śledzenia. W rezultacie pojawiają się śmierć, rany i odwrót wymuszony na jednym z młodych przeciwników. Zwycięstwo Beatrix przełamuje opór grupy; nazwy Crazy 88 nie należy traktować jako potwierdzonej liczby ofiar.

Starcie łączy indywidualną i zbiorową walkę w ramach tej samej przestrzeni. Beatrix musi torować sobie drogę, a ochroniarze próbują skrócić dzielący ją od O-Ren dystans. Presja zmienia się zależnie od tego, gdzie znajduje się każda osoba i jakie możliwości przemieszczania się oferuje restauracja.

Parkiet, schody i wyższe poziomy

Parkiet pozwala Crazy 88 otoczyć bohaterkę. Zagrożenie może nadejść z różnych stron, dlatego jedno starcie nie oznacza, że pozostali przeciwnicy przestają być w pobliżu. Scena nie traci z oczu tej presji nawet wtedy, gdy kadr skupia się na konkretnej odpowiedzi Beatrix.

Schody zmieniają ten układ. Łączą różne poziomy i tworzą węższą drogę niż centralna część sali. Przejście na inny poziom wpływa na to, kto może się zbliżyć i z której strony. Dzięki architekturze walka może przybierać różne formy, a widz nie musi poznawać nowej lokacji.

Balustrady wprowadzają kwestię równowagi i ryzyka upadku. Starcie przenosi się w miejsce, którego ograniczona szerokość sama w sobie stanowi widoczne utrudnienie, więc utrzymanie pozycji staje się częścią akcji. Walka z Johnnym Mo wykorzystuje ten pionowy wymiar i nadaje oporowi konkretnego przeciwnika własny rytm.

Te zmiany są zrozumiałe dzięki temu, że restauracja jawi się jako spójna całość. Przemieszczanie się między parkietem a wyższymi strefami pozwala powiązać wydarzenia w jednej części z zagrożeniami, które pozostają w innej. Sekwencja w Domu Błękitnych Liści pokazuje więc przestrzeń, która może zmieniać swoją funkcję w trakcie walki, nie tracąc ciągłości.

Od presji grupy do indywidualnego starcia

Walka zbiorowa przechodzi od skupienia do rozproszenia. Czasem trudność wynika z dużej liczby znajdujących się w pobliżu walczących, a innym razem z przedłużającej się konfrontacji dwóch osób. Ta naprzemienność oferuje widzom różne skale uwagi i sprawia, że każdy kolejny atak nie ma dokładnie takiej samej wagi.

Johnny Mo pozwala rozwinąć jedno z takich starć. Jego obecność w grupie sprawia, że Beatrix musi reagować na ciąg kolejnych ruchów, a zarazem na krótkie ataki innych przeciwników. Indywidualna walka pozostaje częścią szerszej konfrontacji, ale daje czas, by dostrzec opór pojedynczego przeciwnika.

Bohaterka zmienia też sposób, w jaki zajmuje przestrzeń. Może ruszyć naprzód, znaleźć się w otoczeniu przeciwników albo poszukać nowej pozycji na innym poziomie. Kolejne wydarzenia ukazują sprawność Beatrix Kiddo jako zdolność adaptacji. Rozwiązanie jednego problemu może postawić ją przed kolejnym, a ta ciągłość podtrzymuje tempo walki.

W rozmowie z BAFTA Tarantino powiązał tę zbiorową walkę z kinem braci Shaw. To odniesienie pomaga zrozumieć zainteresowanie ukazywaniem akcji jako widowiska, w którym liczą się ciała, ruch i reakcje. Scena podkreśla czytelność ruchu w ramach celowo przesadzonej konfrontacji.

Zmiany wizualne i koniec oporu

W międzynarodowej wersji montażowej filmu Kill Bill: Vol. 1część walki przedstawiono w czerni i bieli. Usunięcie koloru zmienia sposób, w jaki widoczna jest krew, oraz nadaje inny ciężar kontrastowi między ciałami, ubraniami i scenografią. Akcja trwa, ale zmienia się sposób postrzegania jej skutków.

Sekwencja sylwetek na niebieskim tle ogranicza ilość widocznych szczegółów w inny sposób. Kontury pozwalają śledzić pozycje i ruchy, skupiając uwagę inaczej niż twarz czy rana. Ta zmiana oferuje nowy sposób odczytywania tego samego starcia, bez konieczności zmiany celu walczących.

Praca kamery musi zachować związek między tymi ruchami a miejscami, przez które prowadzi akcja. W American CinematographerJohn Pavlus opisuje wykorzystanie urządzenia poruszającego się po szynie, by śledzić Thurman, gdy przemieszcza się po balustradzie. Ten szczegół pokazuje, jak dobrano rozwiązanie zdjęciowe do konkretnej akcji, w ramach wspólnej pracy z zespołem Yuen Woo-pinga.

Gdy zorganizowany opór ustaje, pozostają ciała, ranni i przestrzeń odmieniona przez walkę. Beatrix dostrzega też młodego przeciwnika, którego upokarza i odsyła z pola walki. Sekwencja pokazuje różne skutki dla poszczególnych przeciwników, a starcie z O-Ren pozostawia na później — na inny rodzaj konfrontacji, po pokonaniu zbiorowej ochrony, która ją otaczała.

Reportaż Johna Pavlusa dla American Cinematographerwyjaśnia, że scenografia zaprojektowana przez Yôheia Tanedę zawierała elementy, które można było usuwać lub przesuwać zależnie od potrzeb zdjęciowych. Dotyczyło to części restauracji, które w ukończonym filmie sprawiają wrażenie fragmentów jednej, spójnej i niezmiennej przestrzeni.

Ta różnica pozwala zrozumieć wspólne zadanie scenografii i pracy kamery. Widz musi mieć poczucie, że bohaterowie poruszają się w tej samej przestrzeni, a ekipa musi znaleźć miejsca, z których można pokazać każdą akcję. Konstrukcja może ułatwiać uzyskanie odpowiednich ujęć, a zarazem zachowywać elementy pozwalające rozpoznać całość.

Schody czy balustrada pełnią więc dwie funkcje: tworzą możliwości w świecie przedstawionym i wpływają na to, jak można filmować rozgrywające się wokół wydarzenia. Projekt walki zależy od relacji między przedstawioną przestrzenią a przestrzenią dostępną na planie. Ciągłość, którą widzi widz, powstaje dzięki skoordynowaniu obu tych elementów, nawet gdy kamera zmienia wysokość lub kierunek.

Zobacz wszystkie artykuły w Kill Bill: historia zemsty opowiedziana w dwóch tomach