Podziw dla Fulciego można dostrzec w konkretnym geście dystrybucyjnym: ponownym wprowadzeniu The Beyond do kin, które pozwoliło dotrzeć filmowi do szerszej publiczności.
Rekomendacja, która zaowocowała wznowieniem
Najbardziej konkretnym przejawem związku Quentina Tarantina z Luciem Fulcim jest film The Beyond, który pierwotnie miał premierę w 1981 roku. Rolling Thunder Pictures, wytwórnia związana z Tarantino, wspólnie z Grindhouse Releasing przyczyniła się do przywrócenia filmu amerykańskiej publiczności. Badaczka Paola Brembilla podaje, że wznowienie odbyło się w 1998 roku, w swoim opracowaniu na temat międzynarodowego obiegu filmu, opublikowanym 26 sierpnia 2019 roku. To wsparcie można udokumentować bez wymyślania rankingu ulubionych filmów Fulciego.
Różnica między pochwałą a dystrybucją jest istotna. Wypowiedź może wzbudzić ciekawość, a wznowienie stwarza realną możliwość obejrzenia filmu w nowych warunkach. W grę wchodzą kopie, kina, reklama i tytuł, który ponownie trafia do obiegu. Nazwisko znanego filmowca może przyciągnąć widzów, którzy wcześniej nie szukaliby tego dzieła, ale ostateczne wrażenia zależą od tego, co zastaną przed ekranem.
W tym przypadku znaczenie ma także historia różnych wersji filmu. Brembilla przypomina, że w Stanach Zjednoczonych film krążył pod tytułem 7 Doors of Death, po zmianach w montażu i muzyce. Wznowienie pod koniec lat dziewięćdziesiątych ułatwiło dostęp do wersji pozbawionej tych cięć. Nie chodziło po prostu o zmianę reputacji dzieła za pomocą prestiżowego nazwiska: mogło się zmienić także samo dzieło, które publiczność miała okazję poznać.
Hotel i logika koszmaru
The Beyondopowiada o kobiecie, która dziedziczy hotel w Luizjanie, gdzie historia przemocy i nadprzyrodzone zagrożenie zmieniają sposób, w jaki doświadcza się tej przestrzeni. Film nie układa wszystkich wydarzeń w śledztwo obiecujące odpowiedź na każde pytanie. Związki między nimi mogą wydawać się chwiejne, a miejsca przestają dawać poczucie bezpieczeństwa, które powinny zapewniać. Ta niestabilność współtworzy efekt filmu, choć nie wszyscy widzowie oceniają ją tak samo.
Hotel sprawdza się jako punkt wyjścia szczególnie dobrze, bo łączy to, co swojskie, z tym, co nieznane. To budynek przeznaczony dla gości, ale kryje pokoje, piwnice i korytarze, których historii protagonistka nie zna. Otrzymanie go w spadku nie oznacza, że można go zrozumieć. Opowieść wykorzystuje różnicę między posiadaniem miejsca a możliwością bezpiecznego życia w nim, aż architektura staje się zagrożeniem wymykającym się spod kontroli osoby próbującej zarządzać hotelem.
Fulci skupia się również na bezbronności ciała. Fizyczna przemoc nie ogranicza się do informacji, że ktoś zginął: zakłóca ciągłość świata i sprawia, że patrzenie staje się trudne. Szczególna uwaga poświęcona oczom i twarzom ma znaczenie zwłaszcza w filmie, w którym samo postrzeganie jest już niepewne. Patrzenie może dostarczyć informacji, ale nie gwarantuje ochrony. Wiedza przychodzi za późno albo nie pozwala zareagować w oczekiwany sposób.
Atmosfera zależy także od tego, jak łączą się poszczególne epizody. Scena może zacząć się od rozpoznawalnej czynności, a potem przejść w sytuację, która nie podlega wcześniejszym regułom. Widz traci komfort przewidywania, które miejsca będą bezpieczne i które postacie zachowają kontrolę. Film stopniowo potęguje tę nieufność, aż powrót do stabilnej normalności wydaje się coraz mniej możliwy.
Co znaczy przywracać uznanie Fulciemu
Obrona filmu The Beyondnie wymaga zaprzeczania jego nieciągłościom ani uznawania ich wszystkich za świadome zamiary reżysera. Krytyczna interpretacja może dostrzegać, że siła filmu tkwi raczej w skojarzeniach, atmosferze i momentach intensywności niż w przejrzystym łańcuchu przyczyn i skutków. Można też uznać taką konstrukcję za niewystarczającą. Spór jest produktywny, gdy dotyczy tego, co film robi, zamiast oceniać go wyłącznie według oczekiwań wobec konwencjonalnego thrillera śledczego.
Udział Tarantino we wznowieniu stanowi kontekst dla odbioru filmu, ale nie jest automatycznym wyjaśnieniem każdego kadru. Nie uprawnia też do przypisywania mu tekstów promocyjnych, które inni piszą o Fulcim. Program kina New Beverly przypomina o restauracji i wznowieniu filmu, ale instytucjonalny opis i podpisana recenzja to różne dokumenty. Uzasadniony podziw widać we wsparciu dla obiegu dzieła; jego konkretne powody należy wiązać z możliwymi do wskazania wypowiedziami, jeśli się je przytacza.
To wsparcie łączy się z kulturą grindhouse’u i kinami eksploatacji, gdzie wiele filmów trafiało do widzów żywo nimi zainteresowanych, choć nie zajmowały centralnego miejsca wśród dzieł uznanych przez krytykę. Przywracanie ich do obiegu pozwala przemyśleć, co pominięto w najczęściej opowiadanych historiach kina. Nie czyni automatycznie każdego marginalnego tytułu arcydziełem, ale ponownie daje widzom możliwość samodzielnej oceny.
Jeśli chcesz poznać Fulciego przez pryzmat tej relacji, The Beyondto wybór lepiej udokumentowany niż ogólna lista całej jego filmografii. Warto sprawdzić, którą wersję się ogląda, i zwrócić uwagę na to, jak przestrzenie i ciała tracą stabilność. Znaczenie wznowienia z 1998 roku polega na tym, że ułatwiło takie spotkanie z filmem. Dzieło nadal może wzbudzać podziw, odrzucenie lub dezorientację i nie potrzebuje prestiżu Tarantino, by ktoś mówił w jego imieniu.
Zobacz wybór filmowców i aktorów podziwianych przez Tarantino.
Zobacz wszystkie artykuły w Filmowcy i aktorzy, których podziwia Quentin Tarantino
