Macaroni combat: włoska przygoda wojenna kryjąca się za tytułem filmu Tarantina

Tytuł filmu Bękarty wojny nawiązuje do tradycji włoskiego kina przygodowo-wojennego. To powiązanie pozwala dostrzec filmowe upodobania, choć obie historie, które łączy ten pogłos, są bardzo różne.

Etykieta dla wojny zamienionej w przygodę gatunkową

Macaroni combat to określenie części włoskiego kina wojennego, w której powstawały opowieści o oddziałach komandosów, niebezpiecznych misjach i grupach walczących, których morale bywało wątpliwe. Nazwa nawiązuje do popularnych określeń włoskiego westernu. Nie oznacza nurtu o niezmiennych zasadach, lecz zbiór produkcji i konwencji, które mogą łączyć akcję, widowiskowość i bohaterów o niesubordynowanym charakterze.

Kontekst II wojny światowej oferował rozpoznawalne cele oraz repertuar mundurów, pojazdów, więzień i operacji. Fabuły mogły koncentrować się na misji, która łączyła ludzi gotowych współpracować z różnych powodów. Grupa stawała się interesująca nie tylko ze względu na wroga, z którym miała się zmierzyć, lecz także z powodu wewnętrznych napięć.

Włoska Cineteca Nazionale uwzględniała takich reżyserów jak Enzo G. Castellari i Umberto Lenzi w przeglądach tego kina. Ta różnorodność przypomina, że kategoria obejmuje więcej niż jeden słynny film. Wojna mogła stać się przygodą o przetrwaniu albo tłem dla negatywnych bohaterów, a poszczególne dzieła nie musiały podzielać tego samego stanowiska politycznego ani stylu.

Tarantino interesuje się energią tego gatunku, ale jego filmu nie należy traktować jako pełnej definicji macaroni combat. Bękarty wojny łączą również elementy thrillera, melodramatu i kina szpiegowskiego, a także refleksję nad obrazami propagandowymi. Związki filmu z kinem włoskim są częścią szerszej mieszanki inspiracji.

Castellari i tytuł, który zmienia film

Wyreżyserowany przez Castellarriego film Quel maledetto treno blindato z 1978 roku był rozpowszechniany na świecie pod tytułem The Inglorious Bastards. Tarantino wykorzystał to skojarzenie w tytule swojego filmu z 2009 roku, zmieniając jego pisownię. Nawiązanie jest czytelne, ale zapożyczenie tytułu nie oznacza, że zaadaptował tę samą fabułę ani odtworzył jej bohaterów.

Film Castellarriego opowiada o grupie amerykańskich żołnierzy, którzy muszą uciec i wykonać misję wojenną. Film Tarantina splata kilka wątków, w tym historię bękartów Aldo Raine’a oraz Shosanny. Podział na rozdziały i kluczowa rola paryskiego kina odróżniają go od prostej aktualizacji przygodowej opowieści z 1978 roku.

różnice między Quel maledetto treno blindato a Bękartami wojny pozwalają precyzyjnie przyjrzeć się temu dystansowi. Nazwanie drugiego filmu remakiem ze względu na podobieństwo tytułów zacierałoby prawdziwy charakter tego związku. Hołd może sygnalizować przynależność do kultury kinomanów, nie wymagając ciągłości fabularnej.

Osobista i kinofilska relacja z Enzem G. Castellarrim wnosi kolejny wymiar. Castellari pojawia się na krótko w filmie Tarantina, a obaj uczestniczyli w rozmowach o jego twórczości. Obecność włoskiego reżysera jest wyrazem uznania, ale nie czyni go autorem historii Shosanny ani współreżyserem filmu z 2009 roku.

Co się zmienia, gdy od misji przechodzimy do języka

Niekonwencjonalna grupa walczących pozwala Tarantino wyobrazić sobie wojnę z perspektywy postaci, które nie wpisują się w nieskazitelny, instytucjonalny heroizm. Bękarty wykorzystują reputację i terror jako narzędzia w świecie przedstawionym. Ich postępowanie może działać na widza podnosząco na duchu, a jednocześnie pozostaje naznaczone przemocą, przez co nie sposób uznać ich za postacie neutralne.

Jednak znaczna część napięcia w Bękartach wojny opiera się na rozmowie. Języki, akcenty, nazwiska i gesty społeczne mogą zdradzić tożsamość. Długie sceny dialogowe zmieniają wojnę w problem interpretacji. Pozornie poprawna odpowiedź może nie wystarczyć, jeśli wymowa lub gest zdradzą mówiącego. Tak duże znaczenie języka zmienia oczekiwania wobec filmu zbudowanego wyłącznie jako ciąg szturmów i eksplozji.

Kino w kinie to kolejne odejście od konwencji. Premiera filmu propagandowego gromadzi bohaterów i zamienia salę kinową w cel. Operacja zależy od infrastruktury kultury, repertuaru i ludzi pracujących z obrazami. Wojnę przedstawia się również jako walkę o kontrolę nad opowieściami i o to, kto pojawia się na ekranie.

Zmiana historii prowadzi hołd ku własnej fantazji. Zakończenie nie próbuje wiernie odtworzyć udokumentowanej misji z czasów II wojny światowej. Wykorzystuje rozpoznawalność postaci historycznych i siłę wymyślonego rozwiązania. Ten wybór należy oddzielić od wydarzeń historycznych, podobnie jak film Tarantina należy odróżnić od przygody opowiedzianej przez Castellarriego.

Macaroni combat stanowi zatem przydatny kontekst, który pomaga zrozumieć tytuł i część upodobań reżysera. Samo w sobie nie wyjaśnia całego filmu. Dzieło z 2009 roku zachowuje pomysł wojny jako przestrzeni dla niezwykłych postaci, ale łączy go z odmienną strukturą i innymi tematami. Związek najlepiej postrzegać jako przekształcenie filmowej energii i pamięci, a nie jako ukrytą adaptację.

Czytaj dalej: gatunki filmowe i nawiązania w twórczości Tarantina.

Zobacz wszystkie artykuły w Przemoc i hołdy w filmach Tarantino: jak przekształca gatunki