Dlaczego Tarantino broni Stallone’a z Paradise Alley

Zanim pojawiły się wielkie franczyzy, Stallone pisał i reżyserował filmy o dzielnicach, braciach i ludziach marzących o sukcesie — kino, któremu warto przyjrzeć się osobno.

Stallone, zanim sprowadzono go do jego kultowych ról

W obronie Sylvestra Stallone’a Quentin Tarantino szczególną uwagę poświęca filmowi Paradise Alley, jego reżyserskiemu debiutowi z 1978 roku. W Cinema Speculation, wydanej w 2022 roku, poświęca mu cały rozdział. Recenzja książki opublikowana w Momentary Cinema 22 października 2023 roku podkreśla, że Tarantino docenia osobowość Stallone’a jako scenarzysty i wyjątkową wizję tego filmu, choć dostrzega jego nierówności. Chodzi o konkretne dzieło, a nie o uznanie całej kariery aktora za bezbłędną.

Aby zrozumieć ten wybór, warto na chwilę odsunąć na bok najczęściej powielany wizerunek Stallone’a. Jego ciało i późniejsze role w dużej mierze zdominowały publiczną dyskusję, ale napisanie sceny z życia dzielnicy i wyreżyserowanie filmu akcji wymagają nieco innych decyzji. Paradise Alleypozwala przyjrzeć się twórcy, który kształtuje relacje, wymyśla głosy postaci i buduje atmosferę wokół trzech braci. Siła fizyczna jest częścią tego świata, ale nie wyjaśnia go w pełni.

Warto też rozróżniać role pełnione przy poszczególnych filmach. Stallone napisał scenariusz i zagrał główną rolę w Rockym z 1976 roku, wyreżyserowanym przez Johna G. Avildsena. W Rocky II, który wszedł na ekrany w 1979 roku, zajął się również reżyserią. Pomiędzy tymi filmami powstało Paradise Alley. Ta kolejność pokazuje, że Stallone nie zaczął reżyserować po prostu po to, by rozwijać już ugruntowaną markę komercyjną. Wcześniej spróbował opowiedzieć inną historię, o innych postaciach i z odmiennym połączeniem humoru, widowiska i melodramatu.

Paradise Alley: słowa, bracia i ring

Film przedstawia braci Carboni w Nowym Jorku lat czterdziestych. Cosmo, grany przez Stallone’a, wnosi energię słowną kontrastującą z fizyczną siłą Victora. Lenny dopełnia trójkąt interesów i uczuć, które nie zawsze idą w parze. Zapasy stwarzają szansę na zarobek, ale zarazem zmieniają sposób, w jaki każdy z braci patrzy na pozostałych. Sposób na poprawę bytu może przerodzić się we wzajemne wykorzystywanie.

Dzielnica pełni w filmie własną funkcję dramaturgiczną. Spotkania, rozmowy i drobne interesy nadają ludzką skalę historii, która mogłaby ograniczyć się do przygotowań do walk. Film poświęca uwagę ludziom z otoczenia głównych bohaterów, choć nie wszystkie te wątki rozwijają się w równym stopniu. Ta mnogość sprawia, że świat filmu wydaje się żywy, a jednocześnie odpowiada za niektóre jego nierówności. Jego charakter wynika częściowo z tego, że otoczenie rozrasta się poza ramy głównej fabuły.

Cosmo szczególnie dobrze pozwala przyjrzeć się Stallone’owi jako scenarzyście. Jego autorytet nie wynika wyłącznie z przewagi fizycznej. Próbuje przekonywać, sprzedawać innym pewną wizję i wciągać ich w opowieść, którą sam snuje. Słowa są narzędziem przetrwania. W tej samej rozmowie potrafi być zabawny i irytujący, bo jego wyobraźnia idzie w parze z własnym interesem i wyraźną trudnością w przewidywaniu konsekwencji własnych pomysłów.

Ring zmienia rodzinne napięcia w publiczne widowisko. Ciosy przyjmuje konkretna osoba, podczas gdy inni kalkulują, co można dzięki nim zyskać. Film zestawia emocje towarzyszące walce z mniej wygodnym pytaniem o to, kto podejmuje decyzje, a kto za nie płaci. Nie trzeba traktować braci jak jednoznacznych symboli, by dostrzec nierówność, jaka między nimi narasta, gdy perspektywa zarobku zdaje się usprawiedliwiać wszystko.

Rocky II i odpowiedzialność za reżyserię kontynuacji

W Five Things, opublikowanym przez W w kwietniu 2020 roku, Tarantino uznał Rocky II za swój ulubiony film 1979 roku i pochwalił kreację Stallone’a. Ta wypowiedź potwierdza również jego zainteresowanie kontynuacją.

Rocky IIstawia przed twórcą inne wyzwanie. Widzowie znają już Rocky’ego i oczekują, że ponownie przeżyją podobne emocje. Kontynuacja musi zachować tę znajomość bohatera, a zarazem wyjaśnić, dlaczego musi on dalej walczyć. Stallone ma do dyspozycji postać, której sposób mówienia, niezdarność i upór już coś znaczą dla widza. Reżyserowanie jej wymaga decyzji, jak wiele może się zmienić, by nie zatracić tego, co sprawiło, że stała się bliska odbiorcom.

Życie poza ringiem ma w tym zadaniu zasadnicze znaczenie. Praca, pieniądze, relacja z Adrian i trudności z przystosowaniem się sprawiają, że powrót do walki nie jest jedynie gatunkowym obowiązkiem. Rocky musi odnaleźć się w świecie, którego reguły nie sprowadzają się do fizycznej wytrzymałości. Jego godność zależy od czegoś więcej niż zdolności znoszenia ciosów. Pozostaje bezbronny także wtedy, gdy nie ma widocznego przeciwnika, z którym mógłby się zmierzyć.

Porównanie obu filmów pozwala dostrzec dwa sposoby pracy z popularnym melodramatem. Paradise Alleyrozkłada uwagę między braci i bardziej rozproszony świat, natomiast Rocky IIkoncentruje dużą część energii na głównym bohaterze, naznaczonym pamięcią poprzedniego filmu. W obu przypadkach wysiłek fizyczny nabiera znaczenia dzięki historii uczuć. Sama walka może być widowiskowa, ale konsekwencje zyskuje dopiero wtedy, gdy wiemy, jaka relacja, potrzeba lub obietnica jest stawką.

Uznanie Tarantino pozwala na nowo przyjrzeć się pracy Stallone’a jako scenarzysty i reżysera. Nie wymaga stawiania osobliwego filmu ponad przebojem ani usprawiedliwiania wszystkich jego niedociągnięć. Zachęca, by poświęcić Stallone’owi tyle samo uwagi co innym twórcom kina popularnego: przyjrzeć się, jak buduje postacie, jaki ton wybiera i jaki świat tworzy między jedną sceną a drugą. Paradise Alleyto szczególnie odkrywcze miejsce, od którego można zacząć, bo zachowuje ambicje, które późniejszy wizerunek jego głównego bohatera mógł zepchnąć na dalszy plan.

Sprawdź wybór reżyserów i aktorów podziwianych przez Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Filmowcy i aktorzy, których podziwia Quentin Tarantino