Różnice między Kill Bill Vol. 1 i Vol. 2: ton, akcja i gatunki

Różnice między Kill Bill Vol. 1 i Vol. 2 dotyczą przede wszystkim sposobu rozłożenia akcji, oczekiwania i rozmów. Pierwsza część ukazuje drogę Panny Młodej jako serię spotkań z przeciwnikami o wyrazistej oprawie wizualnej. Druga poświęca więcej uwagi wcześniejszym relacjom i temu, co bohaterowie wciąż mają sobie do powiedzenia. Zemsta trwa, ale zmienia się sposób, w jaki jej towarzyszymy.

W obu częściach mieszają się różne gatunki. Kino sztuk walki jest obecne także w drugiej części — za sprawą Pai Meia i starcia z Elle. Z kolei logika dawnych porachunków i oczekiwania na przeciwnika przenika historię, która czerpie również z westernu. Sztywny podział geograficzny pomijałby wiele z tych powiązań.

Porównanie staje się bardziej czytelne, gdy przyjrzymy się konkretnym przykładom: temu, jak zorganizowana jest walka, co bohater może zrobić w zajmowanej przestrzeni albo jaka informacja zmienia bieg rozmowy. Dzięki tym zmianom można odróżnić obie części, nie myląc chwili spokoju ze zniknięciem zagrożenia.

Kill Bill: Vol. 1 (2003) i Kill Bill: Vol. 2 (2004) w reżyserii Quentina Tarantino opowiadają o tej samej bohaterce i kontynuują ten sam konflikt. Różnice w tonie można dostrzec właśnie w ramach tej ciągłości. Pierwsza część mnoży zmiany przeciwników i ich wizualnych prezentacji; w drugiej wspólna przeszłość mocniej wpływa na spotkania w teraźniejszości.

Wspólne gatunki, różne akcenty

W rozmowie z cyklu A Life in Pictures, opublikowanej przez BAFTA w listopadzie 2019 roku, Tarantino wymienił wśród inspiracji Kill Bill kung-fu wytwórni Shaw Brothers, japońskie kino samurajskie, spaghetti western i horror. Opisał zemstę jako podróż, która pozwalała mu przechodzić od jednego gatunku do drugiego.

Pierwsza część szczególnie wyraźnie ukazuje tę różnorodność, poświęcając przeciwnikom osobne prezentacje. Animowana opowieść o O-Ren i jej późniejszy występ w aktorskiej części filmu wykorzystują różne środki, by zbudować tę samą postać. Ta zmiana jest częścią podróży: poznanie jej historii oznacza również zaakceptowanie innego sposobu przedstawienia. Zmiana konwencji pomaga wyróżnić kolejny etap zemsty.

Trening z Pai Meiem utrzymuje w drugiej części azjatyckie kino sztuk walki w centrum uwagi. Relacja mistrza i uczennicy pokazuje, że sprawność fizyczna jest czymś wyuczonym, wymagającym wysiłku i korekt. Ta scena zmienia nasze spojrzenie na umiejętności Panny Młodej: pozwala poznać proces, który poprzedził oglądane już przez nas wyczyny. Jej obecność przekracza wszelkie granice, które miałyby przypisywać te tradycje wyłącznie pierwszej części.

Otoczenie Budda można odczytywać przez pryzmat spaghetti westernu: suchy krajobraz, odosobnienie i dawne porachunki budują oczekiwanie na konfrontację. Napięcie bierze się z wyobrażenia sobie, co się stanie, gdy dwie postacie znów się spotkają. To skojarzenie opisuje sposób budowania zagrożenia i wykorzystania przestrzeni; w tej samej części historia nadal współistnieje z innymi gatunkami.

Od wieloosobowej walki do presji zamkniętej przestrzeni

Dom Błękitnych Liści pozwala zmienić skalę i miejsce akcji. Liczni przeciwnicy oraz rozmiar restauracji dają Pannie Młodej przestrzeń, przez którą może się przedzierać. Ważny jest też wysiłek, by utrzymać inicjatywę, gdy pojawiają się kolejne przeszkody. Długą walkę można urozmaicać dzięki przemieszczaniu się i zmianom kadrowania.

Walka z Elle w domu Budda skupia konflikt w znacznie ciaśniejszym wnętrzu. Bliskość ciał i ograniczenia przestrzeni zastępują wrażenie rozległości restauracji. Agresja nie ustępuje, choć akcja nie jest już tak rozmachowa. Porównanie obu starć pozwala odróżnić skalę widowiska od intensywności konfrontacji: scena z mniejszą liczbą uczestników może wywoływać bardzo silne poczucie fizycznej presji.

Uwięzienie w trumnie doprowadza ograniczenie przestrzeni do skrajności. Uwaga skupia się na ciele bohaterki i tym, co może stamtąd wyczuć. Ograniczenie ruchów przedłuża zagrożenie, zamiast je zażegnać. Ten fragment drugiej części opiera się na fizycznej sytuacji i czasie jej trwania, wprowadzając istotną odmianę do filmu pamiętanego również ze względu na rozmowy.

Słowa i przeszłość zyskują nową rolę

W tym samym wywiadzie dla BAFTA Tarantino wyjaśnił, dlaczego był zadowolony z pierwszej części: pozwoliła mu sprawdzić możliwości narracji wizualnej i na jakiś czas odejść od dialogów, które dobrze znał. Jego wypowiedź wskazuje na konkretną ambicję tej części.

Rozmowa z Billem w drugiej części oznacza zmierzenie się z relacją, która poprzedzała drogę zemsty. Porusza kwestie, których nie dałoby się rozstrzygnąć pokazem umiejętności: w co każde z nich wierzy, jeśli chodzi o drugą osobę, i jakie motywy przypisuje jej decyzjom. Uwagę można skupić na odpowiedzi lub chwili wahania, bo wspólna przeszłość nadaje tym słowom znaczenie.

Retrospekcje w chronologii Kill Bill również przyczyniają się do tej zmiany. Obie części zawierają wydarzenia z przeszłości, ale ich umiejscowienie decyduje o tym, kiedy poznajemy informacje potrzebne do zrozumienia danej postaci. W drugiej części poznanie wcześniejszych doświadczeń bohaterki pozwala powiązać jej czyny z tym, czego się nauczyła, lub z osobistym wyborem. Teraźniejszość zachowuje pilność zemsty, a zarazem zyskuje motywy, które wcześniej nie zostały rozwinięte.

Macierzyństwo również staje się konkretnym elementem relacji między bohaterami. Panna Młoda musi odnaleźć się w rolach innych niż rola przeciwniczki zdolnej pokonać każdego: spotkanie rodzinne wprowadza troskę, czułość i decyzje dotyczące możliwego życia. Ten wymiar zmienia ton, ponieważ nadaje znaczenie codziennym gestom, których widowisko walki nie musi pokazywać. Bohaterka wciąż jest fizycznie niebezpieczna, a jednocześnie widzimy, co mogłaby robić poza przemocą.

Humor to kolejny sposób na dostrzeżenie relacji między obiema częściami. Podczas spotkania z Hattorim Hanzo jego działalność i relacje między obecnymi pozwalają na lekką rozmowę, zanim nabierze ona powagi. Scena daje czas, by poznać bohaterów poprzez codzienną interakcję. Komizm współistnieje z wagą, jaką ta wizyta ostatecznie zyska.

W drugiej części Pai Mei wnosi inny rodzaj komizmu — wynika on z jego dumy i przesadnej surowości. Jego zachowanie może wydawać się skrajne, a mimo to zachowuje on realny autorytet nad uczennicą. Kontrast między tymi spotkaniami pokazuje, że chwile wytchnienia też mają swój charakter: jedne sprzyjają swobodniejszej atmosferze, inne potęgują niezręczność. Humor pomaga więc przedstawić osoby, które pojawiają się w życiu Panny Młodej. Nadaje im gesty i sposoby traktowania innych wykraczające poza ich rolę w misji zemsty.

Zobacz wszystkie artykuły w Kill Bill: historia zemsty opowiedziana w dwóch tomach