Monolog o Supermanie w „Kill Bill”: jak Bill próbuje zdefiniować Beatrix

Bill przedstawia cywilne życie Beatrix jako kamuflaż, odwołując się do Supermana. Monolog jest interesujący zarówno ze względu na to porównanie, jak i potrzebę Billa, by je narzucić.

Porównanie z Supermanem, które konstruuje Bill

W końcowej rozmowie w Kill Bill: Vol. 2 Bill odróżnia Supermana od innych superbohaterów: twierdzi, że jego niezwykła tożsamość poprzedza codzienny strój. Z tego założenia wywodzi, że Clark Kent jest odgrywaną rolą. Następnie przenosi to rozumowanie na Beatrix: według niego zabójczyni jest jej prawdziwą tożsamością, a kobieta próbująca wieść domowe życie — przybraną osobowością, która ma ją ukryć.

Monolog nie jest autorytatywnym wyjaśnieniem wszystkich wersji Supermana. Bill wybiera cechy postaci, które pozwalają mu bronić własnego argumentu. Komiksy, adaptacje i ich interpretacje nie zostają rozstrzygnięte przez słowa antagonisty. Film wymaga od nas, byśmy rozpoznali to porównanie, a nie zaakceptowali ostateczną teorię na temat superbohatera.

Ten przykład okazuje się skuteczny, bo na chwilę przenosi intymny spór na wspólny grunt kultury popularnej. Rozmowa o kostiumie i ukrytej tożsamości pozwala wysunąć oskarżenie bez bezpośredniego poruszania kwestii porzucenia, ciąży czy kaplicy. Bill przekształca konflikt między dwojgiem ludzi w rzekomą ogólną zasadę dotyczącą natury jednostek wyjątkowych.

Bill wybiera też to, co pomija. W jego schemacie jest niewiele miejsca na możliwość nauczenia się innego sposobu życia, zmiany priorytetów czy przyjęcia nowej odpowiedzialności. Jeśli tożsamość jest ustalona od samego początku, każdą próbę zmiany można opisać jako oszustwo. To właśnie takie zamknięcie toku rozumowania sprawia, że porównanie służy Billowi.

Dlaczego ta interpretacja służy Billowi

Spór dotyczy relacji między Beatrix Kiddo a mężczyzną, który kierował grupą, od której postanowiła się odciąć. Bill zna jej możliwości i potrafi opisywać je z podziwem. Ten podziw łączy się jednak z roszczeniem do władzy: Bill twierdzi, że lepiej od niej wie, jakie życie jest jej przeznaczone. Pochwała jej talentu służy wnioskowi, który ogranicza jej autonomię.

Z tej perspektywy zerwanie przestaje być decyzją, którą Bill powinien uszanować, a zaczyna wyglądać jak zdrada wspólnej tożsamości. Może on uznawać umiejętności Beatrix, nie uznając zarazem jej prawa do wykorzystania ich w inny sposób ani do porzucenia fachu. Jego przemowa sprowadza decyzję moralną i uczuciową do kwestii autentyczności, jakby życie poza jego światem musiało oznaczać udawanie.

Spokój, z jakim mówi, pomaga mu w tej próbie dominacji. Nie musi krzyczeć, żeby zapanować nad rozmową. Długość monologu, pauzy i przytaczane przykłady pozwalają mu ustalić kategorie, zanim druga osoba zdąży odpowiedzieć. Konstrukcja monologu ma znaczenie, ponieważ sposób mówienia odtwarza relację, którą Bill próbuje utrzymać: on wyjaśnia i klasyfikuje, a Beatrix staje się przedmiotem jego wywodu.

Kontekst nie pozwala traktować tej rozmowy jak swobodnej dyskusji między fanami. Bohaterowie wiedzą, jaką krzywdę sobie wyrządzili, a ich spotkanie może zakończyć się przemocą. Pewność siebie, z jaką mówi Bill, współistnieje z tym zagrożeniem. Widz może docenić klarowność analogii, a zarazem dostrzec, że nie czyni ona niewinnym tego, kto się nią posługuje.

Sprowadzenie tego fragmentu do błyskotliwej kwestii usuwa ten konflikt. Bill mówi z pozycji człowieka, który nie godzi się ze stratą, i władzy, którą chce odzyskać. Jego wyjaśnienie mówi coś o Beatrix, ale przede wszystkim pokazuje, jak Bill musi ją postrzegać. Krytyczna lektura monologu powinna stawiać pytanie, co zyskuje mówiący, gdy jego rozmówczyni przyjmuje taką definicję.

Odpowiedź Beatrix i granice metafory

Nie ma wątpliwości, że Beatrix potrafi zabijać. Spór dotyczy tego, czy ta umiejętność ma zdominować całe jej życie. Pragnienie ochrony córki wprowadza priorytet, którego argumentacja Billa nie jest w stanie uwzględnić bez wypaczenia go. Biegłość w jakiejś dziedzinie nie oznacza obowiązku uczynienia z niej przeznaczenia, a film nie ukrywa tego napięcia.

Monolog może wydawać się potwierdzony, ponieważ Beatrix stosuje przemoc podczas swojej podróży. Sama ta obserwacja nie wystarcza jednak, by dowieść, że jej wcześniejsza próba wycofania się była nieszczera. Akty zemsty następują po napaści, która zmienia warunki jej życia. Utożsamianie reakcji na krzywdę z niezmienną istotą odtwarza uproszczenie, które proponuje Bill.

W zakończeniu Kill Bill: Vol. 2 dialog jest częścią konfrontacji, którą muszą rozstrzygnąć rozmawiający ze sobą bohaterowie. Nie jest zewnętrznym głosem, który ostatecznie przesądza o wymowie filmu. Bill ma wiedzę, charyzmę i umiejętność tworzenia pamiętnych obrazów, ale żadna z tych cech nie gwarantuje, że jego osąd Beatrix jest pełny.

Metafora zyskuje dramaturgiczną siłę, gdy zachowamy tę różnicę zdań. Superman dostarcza Billowi języka, którym może zaprzeczać możliwości zmiany; Beatrix każe nam wziąć pod uwagę tożsamość obejmującą umiejętności, decyzje i więzi. Nie trzeba wybierać między kobietą całkowicie zwyczajną a zabójczynią pozbawioną życia uczuciowego. Scena pokazuje, jak niewystarczające jest definiowanie drugiej osoby za pomocą jednej kategorii — zwłaszcza gdy taka definicja przynosi korzyść temu, kto ją wypowiada.

Wróć do przewodnika po Kill Bill.

Zobacz wszystkie artykuły w Kill Bill: historia zemsty opowiedziana w dwóch tomach