Nienawistna ósemka wykorzystuje trzy utwory związane z muzyką Ennia Morricone do filmu Coś. Ich ponowne użycie zbliża western do horroru, należy je jednak odróżnić od nowej partytury oraz od historii wydawniczej tych kompozycji.
Trzy utwory i ich pochodzenie
W napisach Nienawistnej ósemki wymieniono Eternity, Bestiality i Despair jako kompozycje Ennia Morricone pochodzące z filmu Coś Johna Carpentera z 1982 roku. Dzięki temu można odróżnić wcześniejszy materiał od muzyki napisanej do westernu Tarantina. Nie są to trzy nowe utwory skomponowane przez Carpentera do Nienawistnej ósemki ani cała ścieżka dźwiękowa przeniesiona z jednego filmu do drugiego.
Określenie „niepublikowane wcześniej odrzuty” jest nieprecyzyjne. Część muzyki stworzonej do filmu Coś nie została wykorzystana w ten sam sposób w jego ostatecznej wersji, ale ukazała się na wydaniach płytowych. Kompozycji może nie być w filmie, a mimo to od lat może być dostępna na albumie. Zacieranie tej różnicy tworzy wrażenie, że Tarantino odkrył trzy nagrania, których nikt wcześniej nie słyszał — a historia wydań tego nie potwierdza.
Trzeba też odróżnić oryginalne nagrania od późniejszych reinterpretacji. Istnieją albumy odtwarzające muzykę z filmu Coś, które łączą utwory Morricone z materiałem Carpentera i Alana Howartha. Informacja, że dane wydanie zawiera utwory wykorzystane w Nienawistnej ósemce, nie oznacza automatycznie, że właśnie to konkretne nagranie słychać w filmie. Tytuł kompozycji, jej autor i pochodzenie taśmy-matki są ze sobą powiązane, ale nie są tym samym.
Te trzy utwory nie znalazły się na głównym albumie Nienawistnej ósemki w takiej samej postaci, w jakiej wymieniono je w napisach filmu. Komercyjne wydanie albumu zawiera wybrane utwory instrumentalne, piosenki i dialogi, tworząc osobne doświadczenie. Dlatego osoby szukające wszystkich dźwięków z filmu mogą nie znaleźć ich, przeglądając wyłącznie listę utworów na albumie. Brak danego utworu na albumie nie przeczy jego obecności w napisach filmu.
Horror wkracza do westernu za sprawą muzyki
Związek z kinem Johna Carpentera ma rozpoznawalne podstawy fabularne. Coś i Nienawistna ósemka opowiadają o grupie ludzi odciętych od świata przez mroźne otoczenie, którzy muszą żyć razem w obliczu zagrożenia o niejasnej tożsamości. To porównanie nie zmienia bandy Domergue’a w dosłownego potwora ani nie sugeruje, że obie historie rządzą się tymi samymi zasadami. Chodzi o strukturę opartą na podejrzliwości, która sprawia, że muzyczne pokrewieństwo nabiera znaczenia.
Eternity współtworzy atmosferę odosobnienia i wystawienia na działanie żywiołów; Bestiality wiąże się z gwałtownymi zdarzeniami, w tym z efektem zatrutej kawy; Despair pojawia się w końcowej fazie konfrontacji i negocjacji. Te miejsca pozwalają dostrzec różne funkcje utworów, nie przypisując im jednej, mechanicznie określonej emocji. Muzyka zostaje włączona w nowe wydarzenia i nabiera znaczenia zależnego od postaci oraz montażu Tarantina.
Ponowne wykorzystanie muzyki może działać, nawet jeśli widz nie rozpozna go świadomie. Osoba, która nie zna filmu Coś, może odczuwać niepokój, napięcie lub zagrożenie, nie rozpoznając cytatu. Kto pamięta wcześniejszy film, dopisuje do tego wspomnienie odosobnienia i nieufności. Taka podwójna percepcja jest jedną z możliwości, jakie daje wykorzystanie istniejącej muzyki: działa ona jako dźwięk w nowym dziele, a dla części publiczności staje się też nawiązaniem do innego doświadczenia filmowego.
Obecność Kurta Russella w obu filmach wzmacnia to skojarzenie u widzów, którzy je dostrzegą, choć jego postacie nie są tożsame. Muzyka nie dowodzi fikcyjnej ciągłości między nimi. Łączy różne dzieła poprzez poczucie zagrożenia i odosobnienia. Western zachowuje swoje konflikty związane z rasą, sprawiedliwością, nagrodą i ratunkiem; horror podsuwa sposób, by wspólne życie wydawało się coraz mniej bezpieczne.
Jak wcześniejszy materiał współgra z nową partyturą
Oryginalna partytura Morriconego do Nienawistnej ósemki nadaje filmowi własną tożsamość. Utwory z 1982 roku zostają włączone w tę całość, ale jej nie zastępują. Spójność może wynikać z niskich rejestrów, napiętych faktur i skłonności do podtrzymywania oczekiwania. Ta zgodność nie oznacza, że całość powstała z takim samym pierwotnym zamiarem. Montaż łączy materiały stworzone w różnych kontekstach i decyduje, gdzie się sprawdzą.
Różnica czasu powstania pomaga też zrozumieć, jak Tarantino wybierał muzykę. Istniejąca kompozycja nie wnosi do sceny zamkniętego znaczenia. Można ją skrócić, jej wejście może zbiec się z inną akcją, a jej relacja z dialogiem może się zmienić. Ostateczny efekt wynika z nowego umiejscowienia. Autorstwo muzyki pozostaje przy Morriconem, natomiast jej funkcja filmowa zostaje na nowo określona w innym dziele.
Historia współpracy Morriconego i Tarantina obejmuje właśnie takie połączenie podziwu dla wcześniejszego dorobku z dążeniem do uzyskania nowej muzyki. Nienawistna ósemka nie porzuca całkowicie metody selekcji charakterystycznej dla reżysera. Łączy ją z szerszą współpracą z kompozytorem. To połączenie wyjaśnia, dlaczego ścieżka dźwiękowa może brzmieć spójnie, a zarazem zachowywać różnorodne pochodzenie, które warto uwzględniać podczas jej analizy.
Związek z filmem Coś najlepiej ująć właśnie w tej skali: trzy wymienione w napisach kompozycje, pokrewieństwo oparte na odosobnieniu i podejrzliwości oraz nowa funkcja w westernie. Nie trzeba nazywać utworów, które już wcześniej wydano, niepublikowanymi ani przypisywać Carpenterowi muzyki Morriconego. Ponowne wykorzystanie jest interesujące ze względu na to, co wnosi do nowego filmu, a także dlatego, że pozwala rozpoznać jego źródło widzom, którzy je pamiętają.
Wróć do przewodnika po Nienawistnej ósemce.
Zobacz wszystkie artykuły w Nienawistna ósemka: intryga i nieufność pod śniegiem
