Obaj goście wystąpili w filmie The Inglorious Bastards z 1978 roku, ale ich pojawienie się w filmie Tarantino następuje na różnych poziomach fikcji.
Dwa występy, które warto rozróżnić
Enzo G. Castellari pojawia się wśród gości na premierze nazistowskiego filmu w głównej opowieści Bękartów wojny. Bo Svenson gra amerykańskiego pułkownika w Dumie narodu, filmie wyświetlanym podczas gali. To rozróżnienie pozwala uniknąć częstego nieporozumienia: nie są to dwaj równorzędni goście siedzący w Le Gamaar. Jeden należy do przedstawionego na ekranie grona gości premiery, drugi jest postacią z filmu oglądanego przez publiczność.
Różnica może umknąć uwadze, bo oba występy są krótkie i wiążą się z tym samym wydarzeniem. Zmienia jednak znaczenie tego, co widzimy. Mundur Svensona należy do wroga stworzonego przez propagandę Zollera, a nie do alianckiego żołnierza, który potajemnie dostał się na salę. Nie należy też doszukiwać się w jego postaci związku z Bękartami ani tajnej roli w operacji. Jego występ ma miejsce w fikcyjnym filmie.
Materiały produkcyjne określają Svensona jako amerykańskiego pułkownika. Krótka rola nie pozwala ustalić jego imienia, wojskowej kariery ani indywidualnego losu poza pokazanym fragmentem. W przypadku Castellariego rozpoznanie twarzy reżysera również nie zmienia jego występu w biografię twórcy osadzoną w realiach II wojny światowej. Cameo wykorzystuje tożsamość gościa znaną widzom, ale tę grę z widzem należy odróżnić od historycznej tożsamości prawdziwej osoby.
Związek z filmem z 1978 roku
Castellari wyreżyserował Quel maledetto treno blindato, znany na świecie jako The Inglorious Bastards, a Svenson zagrał w nim jedną z głównych ról. Tytuł tamtej włoskiej produkcji stał się punktem wyjścia dla nawiązania, które Tarantino umieścił we własnym filmie. Podobieństwo tytułów nie oznacza, że film z 2009 roku jest nową wersją tamtej fabuły. Występy gościnne składają hołd tradycji popularnego kina wojennego i dwóm związanym z nią twórcom.
Hołd zostaje złożony za pośrednictwem obecności aktorów, a nie wyjaśnień. Widz znający wcześniejszy film może rozpoznać jego twórców; pozostali nadal rozumieją sceny. Ta podwójna czytelność to jedna z zalet cameo: dodaje warstwę historii kina, nie uzależniając zrozumienia opowieści od znajomości listy nawiązań. Nie trzeba przerywać akcji, by wyjaśniać, dlaczego te osoby się tam znalazły.
Występ Castellariego ma szczególnie autoreferencyjny charakter, bo reżyser pojawia się wśród publiczności na premierze wymyślonej przez innego reżysera. Svenson, aktor kina wojennego, ponownie wciela się w rolę wojskowego, tym razem w ramach parodii filmu propagandowego. To zauważalne formalne związki, a nie dowód na to, że każdy mundur skrywa osobisty przekaz polityczny gościa. Odczytanie hołdu powinno pozostać w sferze konstrukcji filmowej.
Co wnoszą poszczególne występy, nie tworząc nowej fabuły
Svenson sprawia, że Duma narodu wygląda na film z własną obsadą i światem przedstawionym. Wewnętrzny film nie ogranicza się do ujęć, na których Zoller strzela: są w nim przeciwnicy, pozycje wojskowe i retoryka bitwy. Rozpoznawalny aktor kina gatunkowego przywołuje wspomnienia, które widz może odczuć, nawet jeśli nie rozpozna ich świadomie. Efekt wynika z jego obecności, a nie z potrzeby przypisywania jego postaci ukrytego znaczenia.
Castellari, obecny na wydarzeniu w Le Gamaar, łączy akt patrzenia z tą samą pamięcią o gatunku. Sam jego występ wystarcza, by zrealizować zaproszenie. Uznanie go za historycznego współpracownika reżimu albo stwierdzenie, że w 1944 roku dosłownie gra samego siebie, byłoby błędnym odczytaniem tej filmowej gry. Prawdziwy reżyser nie należy do historycznego czasu fikcji jako dorosły uczestnik tamtej premiery.
Profesjonalna i kinofilska relacja Tarantino z Enzo G. Castellarim ma swoją własną historię. Podobnie, poznanie współpracy Bo Svensona z Tarantino pozwala umiejscowić inne występy aktora. W tym filmie wystarczy zachować precyzyjne rozróżnienie: Castellari pojawia się na gali, a Svenson w wyświetlanym filmie. Dzięki temu nie dopisujemy im wspólnej sceny i możemy docenić dwa różne sposoby złożenia hołdu w kilku ujęciach.
Wróć do przewodnika po filmie Bękarty wojny.
Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji
